3. Profesyonel anlamda ilk kez annda eviri yaplan konferans
1962 senesi Trkiye' de konferans evirmenliinin geliimi asndan ok nemli bir senedir. Trkiye'de ve dnyada eitli etkinliklerde bulunan ve stanbul niversitesi ktisat Fakltesi'nde letme Enstits'nn kurulmasnda byk katklar olan ve son yllarda Trkiye'de eitli konularda konferanslar dzenleyen Ford Vakf 62 senesinde, ilk aya Yunanistan'da dzenlenecek "Population Control? (12) konulu bir konferansn ikinci ayann stanbul'da dzenlenmesi iini stne alr. Pek ok lkenin katlaca bu konferans Trkiye iin ok nemlidir. 60'l yllarda "Ford Vakf"nn bakanln yapan ve Eczacba Holding A..'nin Ynetim Kurulu Bakan Nejat Eczacba* bu konferansn neminin bilincinde olarak bylesi ciddi bir toplantda profesyonel bir simltane evirmen bulunmas gerektiini dnerek, o dnemde Ford Vakf'nn Avrupa Genel Bakan olan Robert Kerwin'den yardm ister. Robert Kerwin Simultat Inc adl merkezi Cenevre' de bulunan uluslararas bir
eviri irketine bavurur. (13) Bu irketin yneticileri, Brksel'in tannm simltane evirmenleri arasnda yer alan Sn. Maria Gilsberg ve Gloria Wagner'dir. Maria Gilsberg Cenevre'deki eviri brosuyla ilgilenir ve ileri merkezden yrtrken, Gloira Wagner srekli i seyahatlerine kmakta ve irketin d ilikilerini dzenlemektedir. irket bnyesinde dnyann drt bir yannda alan pek ok simltane evirmen bulunmaktadr. G. Wagner seyahat ettii lkelerde kendileriyle almak isteyen ve konferans evirmenliine yatkn kimselerle grmekte ve onlar kendi kadrolarna dahil etmektedir. Ayrca evirmen kadrolarna giren yeni evirmenler iin gerekli olduunda Cenevre'de youn kurslar dzenlemektedir.
Ford Vakf'nn Avrupa Genel Bakan Robert Kerwin, Gloria Wagner'le grr ve o dnemde Ford Vakf'nda Nejat Eczacba'nn asistanln yapan Nezih Neyzi'le irtibat kurmasn ister. Gloria Wagner, Nezih Neyzi'e bir telgraf gnderir ve Trkiye'de bu konferansta annda eviri yapabilecek bir evirmen aradklarn bildirir. Nezih Neyzi kendisine u mesaj gnderir: "There is non simultat in Turkey". (14) Bunun zerine Gloria Wagner kendi ilikileri araclyla bir evirmen bulmaya karar verir. Konferansn ilk ayann dzenlendii Yunanistan'da bir dnem Trkiye Haber Ajans'nda alan ve Hrriyet gazetesinin o dnemdeki Atina muhabiri Kosta Dapontes'le grr. Kosta Dapontes bu grev iin arkada Norayr Altnyan' nerir. Norayr Altnyan, ngilizce ve Franszca dillerini ok iyi bilmektedir, gerek eitim seviyesi gerek genel kltr dzeyiyle bu greve uygundur. Robert Kerwin Kosta Dapontes'in bu nerisini beenir, zaten Norayr Altnyan' o gnlerde mali iler danman olarak alt Mobil S.A.' dan tanmaktadr. Bunun zerine Kosta Dapontes, Norayr Altnyan'a telefon eder ve ona durumu anlatr. Norayr Altnyan bu neriyi kabul etmeden nce Simultat Inc yneticilerinden Gloria Wagner'le grmek ister. Norayr Altnyan o gnlerdeki kukular iin"
annda eviri yapmak bir yana yazl eviri tecrbem dahi yoktu. Evet Franszca, ngilizceyi ok iyi biliyordum ve ok rahat konuabiliyordum ama annda eviri iin hele hele nemli bir konferansta simltane evirmen olarak almak iin bunun yeterli olmadn da biliyordum. Btn bunlar Gloria Hanm'a anlattm, bana zor durumda olduklar Trke evirmen bulamadklarn ve konferansn baars iin bunun gerekli olduunu syleyince, bana yardm etmesi konusunda anlaarak, neriyi kabul etmeye karar verdim" demektedir. Konferanstan iki hafta nce Gloria Wagner stanbul'a gelir ve Norayr Altnyan'la yz yze grp neler yaplp yaplamayacan tartr.
Bu arada, Nejat Eczacba'nn Ford Vakf'nda asistanln yapan Nezih Neyzi de, Norayr Altnyan'a yardmc olabilecek ikinci bir evirmen aramaktadr. Berrin Kefeli'nin ismiyle karlar. Fakat Berrin Kefeli baz nedenlerden tr toplantya katlamayacaktr. Bunun zerine, Nezih Neyzi, Norayr Altnyan'a yardm etmesi iin Robert Koleji'nin baarl rencilerinden ve o dnemin Trkiye yzme ampiyonu Ayegl illi'yle grr. Bu arada Norayr Altnyan Profesr Norklift'den konferansta yapaca konumann metinlerini edinir.
"Population Control" konferans Kilyos sahilinde bir otelde dzenlenir. Kabinler sahile kurulur bir eit barakay andrrlar. Toplantnn ilk yarsnda Ayegl illi kabine girer. Bundan sonra Norayr Altnyan grevi devralr ve toplant boyunca annda eviri yapar ve baarl bir performans sergiler.
Gloria Wagner, Norayr Altnyan'n konferans evirmenlii iin yetenekli olduunu grr ve kendisini Cenevre'ye davet eder. Norayr Altnyan'dan her sene Cenevre'de dzenledikleri konferans evirmenlii kurslarna katlmasn ister. Robert Kerwin'in yardmlaryla, Mobil S.A'dan Norayr Altnyan iin izin alrlar. Bylece Norayr Altnyan 1962 senesinin yaz aylarnda Gloria Wagner tarafndan dzenlenen kurslara katlmak zere Cenevre'ye gider. ay boyunca her sabah, Bayan Wagner ve Norayr Altnyan Cenevre'de dzenlenen btn nemli konferanslara katlrlar. Norayr Altnyan'a okumas iin genelde eviri zellikle de annda ve ardl szl eviri zerine yazl kitaplar verirler. Konferans olmad gnler Gloria Wagner, Cenevre niversitesi Mtercim-Tercmanlk Blm profesrleri, Norayr Altnyan'a annda ve ardl eviri tekniini ve inceliklerini retirler. Konferanslar srasnda, konferans evirmenlii mesleinin Avrupa' daki ncleri, o dnemde alan hemen hemen btn simltane evirmenleri ustalar saylan ve "les seigneurs-senyrler" tabir edilen simltane evirmenlerle kabine girme ansn elde eder. Dersler srasnda rendiklerini bu konferanslarda uygulama ve izleme olanana sahip olur. Bu usta evirmenler Norayr Altnyan'e "pharaphraser" tekniini retirler: Birbirinden farkl dilin sistemlerini uydurmaya amalayan bu teknik ksaca tek szckle karlayamadn bir szce grubunu var dilinde birden fazla szckle karlamak ya da tek tek cmleleri ya da szckleri evirmek yerine esas, anlam anlayp bunu daha zl bir ifadeyle teki dile aktarmak olarak aklanabilir. Bu youn kurs dnemini ardndan, Norayr Altnyan Trkiye'ye "eitimli" bir simltane evirmen olarak geri dner.
Bu tarihten itibaren, Norayr Altnyan, Ford Vakf'nn dzenledii btn konferanslara vakfn profesyonel evirmeni olarak katlmtr. Bu almalar srasnda, kendisine bazen Bayan Berrin Kefeli katlr ama genelde yalnz alacaktr. 1963 senesi yine yaz aylarnda Norayr Altnyan, bu sefer tekniini ve bilgisini gelitirmek amacyla tekrar Cenevre'ye gider. Btn masraflar, Norayr Altnyan' "Population Control" konferansnda dinleme olana bulan Ford Vakf bakan Sn. Nejat Eczacba tarafndan karlanr. Nejat Eczacba annda evirinin, Trkiye'nin toplumsal ve ekonomik geliimi iin byk nem tayan uluslararas konferanslarn belkemii olduunu dnmektedir. Norayr Altnyan bylece 60'l yllar boyunca ve 70'li yllarn banda tek bana Ford Vakf'nn simltane evirmeni olarak alr.(16) Bu nedenle, bugn Norayr Altnyan Trkiye'nin ilk profesyonel konferans evirmeni olma sfatn tamaktadr. (17) Ford Vakf ve Simultat Inc irketi, Trkiye' de profesyonel bir simltane evirmen ekibi oluturmak amacyla, o dnemde uluslararas konferanslar dzenleyen ve ekonomi ve sosyoloji alannda aratrmalar yapan, kurulduu gnden beri Ford Vakf'yla ibirlii iinde olan "Ekonomik ve Sosyal Etdler Konferans Heyeti"yle birlikte alma karar alrlar. Bu karar, konferans evirmenlii mesleinde bir dnm noktasdr.
