Ne, bunu evirmek iin 35 $ m istiyorsun? Adn vermek istemediim bir mterim, bana ayn ii yapabilen bilgisayar programlarnn olduundan bahsederek byle sylenmiti. stelik bu tarz cmleleri ilk kez duyuyor deildim.
Baka biriyse Arkadam almanzdan ok memnun kald; fakat bu ii daha ucuza yapan birini buldum. dedi. Birok mterinin eviri sreci hakknda ok fazla bilgi sahibi olmamasna ramen artc derecede fazla mterinin kimin tercme yapabilecei ve ne kadara evirmesi gerektii konusunda kesin fikirleri var.
Bir mterimin bana birtakm belgeleri e-posta yoluyla akam 10da yollad ve her eyin pazartesi sabah evrilmi olmas gerektii talimatn verdii Cuma gecesini asla unutmayacam. Bana o hafta sonu msait olup olmadm, belgelerin ilgili olduu alanda yeterli olup olmadm ve hatta ne kadara mal olacan bile sormamt. Ben de ona, iin hafta sonu iin acele bir i olduu iin normalden daha pahalya ml olacan belirtmek iin bir saat iinde bir cevap yazdm (evet, aslnda o saatte alyordum), o ise bana gecenin ortasnda fkeli bir cevap gnderdi. Zannediyorum ki senle ben birlikte alma konusunda ok farkl grlere sahibiz. dedi Bu paray demem mmkn deil.
Maysta sve Profesyonel evirmenler Birliinin yllk konferansnda, evirmen David Rumsey Birleik Devletlerin
tercme piyasas hakknda bir konuma yapt. Bahsettii eylerden biri de Amerikan piyasasnn byk fakat azgelimi olmasnn bir nedeninin de evirinin tam olarak neleri kapsad hakknda ok yaygn efsanelerin oluuydu. Bay Rumsey ou Amerikalnn evirinin sadece yabanc bir dilde yaz yazmak olduuna inandndan ve bazlarnn da, herhangi birinin (mesela dedesi Porto Ricodan gelmi bir sekreter ya da bir restorandaki inli ef gibi) eviri yapabileceini dndnden ve bazlarnn ise bir insan kadar, belki de bir insandan daha iyi eviri yapabilen bir eviri yazlmnn olduunu duyduundan bahsetti. Bay Rumsey bu yanl inanlar Amerikaya zg zannedebilir; fakat bunlar sadece Birleik Devletlere zg deil. sveten, ngiltereden, Birleik Devletlerden ya da baka herhangi bir yerden olsun konutuum birok evirmenden, profesyonel bir evirmene ii dzgn bir ekilde yaptrmak iin para demek yerine gidip bir renci bulacan ya da yabanc bir komusundan yardm isteyeceini iddia eden mterileriyle ilgili hikyeler duydum.
Eer bu kadar ok evirmen bu tarz olaylar yayorsa, o zaman i mterileri evirinin aslnda ne olduu ve neden profesyonel bir hizmet iin para denmesi gerektii konusunda eitmede yatyor. Balang olarak evirmenler, internet siteleri de dhil pazarlama arac olarak kullandklar herhangi bir materyalde eitim gemileri, alma yntemleri ve tercme hakkndaki grleriyle ilgili ayrntl bilgiler verebilirler. Aslnda durum ortada; ama i unvanlarnn tek bana yeterli olduunu ya da evrinin gerekli ve nemli olduu iin kendi kendini pazarlayabileceini dnen insanlar var. Baz mteriler okuduklarnza sadece bakp gese de ve sadece metnin zn istese de, ou mteri merakldr ve metni okuyacaktr. rnein hukuk okuyup hukuk metinlerde uzmanlatysanz, bir dzine roman evirdiyseniz, eviriyle ilgili programlara katldysanz ya da teknik kullanm klavuzu evirmeni olmadan nce 15 yl boyunca mhendis olarak altysanz, bunlar aklayn ve bir evirmen olarak bunlarn sizin iin ne anlama geldiini ifade edin; potansiyel mteriler bundan etkilenecek ve i iin ak bir biimde yetkin olduunuzu ve demelerin buna gre yaplmasn isteyeceinizi bilir. Ayrca evirinin neden nemli olduu ve hizmetlerinizin mterilere nasl yardmc olacayla ilgili de bir eyler yazabilirsiniz. Yurtdnda renim grmek iin bavuruda bulunacak rencilerin notlarn evirecekseniz, yeminli olduunuzu belirtin ya da daha ok kurumsal mteriler iin alacaksanz onlara dier lkelerde rn satmak istiyorlarsa internet sitelerinde ya da kullanc klavuzundaki dilin doru olmas gerektiini syleyin. Uzak durmalar gereken hatal tercme rnekleri gsterin ve gzel bir tercme olmadan mterilerin onlarn rnlerine ya da hizmetlerine gven duymayacan hatrlatn. Bu arada bu d kendiniz de dinleyin ve internet sitenizin hatasz olmasna zen gsterin. Gerekirse yazdnz yabanc dil sayfalarn gzden geirmesi iin bir editr tutun.
Atacamz dier bir admsa uzmanlk alanmzn dndaki tm ileri reddetmektir. Tm ileri kabul etmek ve mterileri tam donanml ve mthi evirmenler olduumuza ikna etmek kulaa ok ho geliyor; ama drst olmak gerekirse insanlara sadece tbbi metinler zerinde altnz ve asla iirler zerinde almadnz ya da gen bilim konusunda iyi olduunuzu fakat kontratlarda iyi olmadnz sylemeniz onlarn her evirinin kendi gereklilikleri olan, zel beceri ve bilgi gerektiren zgn bir metin olduunu daha iyi anlamalarn salar. Nasl bir kalp cerrah bir hastann alerjilerini tedavi etmeyi aklndan bile geirmezse ve bir Tanzimat edebiyat profesr, fizik dersi vermeye kalkmazsa, evirmenler de kendi uzmanlk alanlarnn dndaki alanlarda almamaldr. Tabi ki bu evirmenlerin yeni alanlar hakknda bir eyler renemeyecei ve yeni uzmanlk alanlar edinemeyecekleri anlamna gelmiyor; ama sadece birka gn iinde byle davranmaya almak profesyonelce deil ve eer gzel i karmazsanz sadece bir mteriyi kaybetmekle kalmayacak onun sizi nerebilecei kiileri de kaybedeceksiniz. Bir ii reddediyorsanz, o i iin yetkin bir meslektanz nermeye aln. Hem meslektanz hem de mteriniz bunu takdir edecektir. Meslektanz sizin alannzdaki iler iin size mteri yollayarak karln verecektir ve mteriniz de saladnz bu ekstra hizmeti hatrlayp gelecekte size baka iler iin gelecektir.
Ne zaman bir mteriden fiyatla ilgili akn bir cevap alsam kibarca
eviride nelerin olduunu ve bu fiyat nasl belirlediimi belirten bir e-posta yazmaya alrm. Baz teknik szckleri bulmak iin birok aratrma yaplmas gerekiyorsa ya da i geceleri ya da hafta sonu almanz gerektiriyorsa, bunu mteriye syleyin. Ksa zamanda byk bir ii tamamlamanz bekleniyorsa ya da sadece orada bulunan kaynak kitaplar kullanmak iin bir niversitenin ktphanesine gitmek zorundaysanz, bunu aklayn. Bir evirinin ka saat sreceiyle ilgili tahmininizi ya da iin ne kadar emek gerektirdiini izah etmekten ekinmeyin; nk ou insan bir tercme srecinin nasl ilediini bilmez ve Bay Rumseyin dedii gibi eviriyi sadece yabanc bir dilde yazmak olarak grr. Mterilerime birok kez belgelerini evirmemin ne kadar sreceini, ne kadar vergi verdiimi, geriye ne kadar kaldn ve bunun da saat ba ka paraya denk geldiini sylemiimdir. Bazlar iin iyzn grnce bana teklif ettikleri fiyatn ne kadar dk olduuna ard ve benim belirlediim fiyatlarn rastgele olmadn, tam tersine dikkatlice dnlerek belirlendiini anlad. Dierlerinin de ilgisini, bir evirmenin sadece bilgisayar banda oturup szlklerde birka dakika boyunca szcklere bakp sonra ii bitirmediini renmek ekti. Bir hizmetin neyi ierdiini tam olarak bilmiyorsanz, ne yazk ki onun kolay olduu duygusuna kaplrsnz.
Bu konumasnda Bay Rumsey baka baz nerilerde de bulundu. evirmenlerin farkl diller ve kltrler hakknda bilgi salamas gerektiini ve bunun da dnyada tek dil olduuna inananlara yardmc olarak mteriler asndan riskini azaltacan belirtti. Riski azaltmak derken evirmenlerin ve tercme brolarnn cretsiz danma ve redaksiyon, bamsz editrler ve dille ilgili dier hizmetleri salamas gerektiini kastetti. nsanlar genelde, balarda cretsiz veya dk bir cretle ald bir hizmet iin sonradan para deme konusunda isteksiz olduundan ve hibir zaman cretini demedii bir eyin kymetini bilmediinden daha ucuz fiyat sunmann veya cretsiz tercme yapmann en iyi yntem olduundan ahsen pek de emin deilim dorusu. Ancak baz evirmenlerin mterileri dk fiyatlarla ekip ardndan kaliteli i yaparak fiyatlar ykselse bile mteriyi, birlikte almaya devam etmeye ikna ettiini biliyorum.
Mteri, evirinin ne anlama geldiini ve bir ii kabul etmek iin evirmende hangi vasflarn olmas gerektiini ne kadar iyi bilirse, yksek kalitede bir i iin neden para demesi gerektiini de o kadar iyi anlar. Doru, bazlar nelere ml olabileceine bakmakszn daima ucuz olan semek isteyektir; ancak dierleri iyi bir i yaptrmann para demek anlamna geldiinin farkna varacaktr. Bu yzden mterilerinize mesleki gemiiniz ve deneyimleriniz, tercmenin neleri gerektirdii ve cretlendirme sisteminizle ilgili olabildiince fazla bilgi vererek mterilerinizin seim yapmasn kolaylatrn. Belgelerini gerekten nemseyen ve tercme hakknda bilinli olan bir mteri bir arkadann ya da bilgisayar programnn da ayn ii yar fiyatna yapabileceinin tartmasn yaparak sizin zamannz harcamaz. Bilinli bir mterinin sizi ve hizmetinizi tercih etmesi daha muhtemeldir ve iyi yaplm bir i iin memnuniyetle para deyecektir.
